Eind vorig jaar werden we geconfronteerd met het plots overlijden van onze voorzitter ererector Universiteit Gent Andreas baron De Leenheer, nu moet het Herman De Croo Centrum andermaal het overlijden melden van twee sterkhouders. We dienden afscheid te nemen van Eric De Temmerman, stichtend lid van ons Centrum en ook van em. Prof. John Devreker. We herdenken hen in deze Nieuwsbrief. We zijn wel bijzonder verheugd te kunnen melden dat tijdens de Bijzondere Algemene vergadering van het HDC Centrum ere-rector van de Universiteit Gent em. Prof. dr. Paul Van Cauwenberge werd aangesteld tot nieuwe voorzitter van het Centrum. Wij zijn hem bijzonder erkentelijkheid dat hij onze vraag om ons Centrum te leiden positief heeft beantwoord.
Dit voorjaar worden opnieuw onze Schoolwedstrijden voor het secundair onderwijs georganiseerd, dit reeds voor de 35ste maal! Thema dit maal is “Waar of niet? Fake news”. De CEO van Goolgle Belgium heeft het voorzitterschap van de jury aanvaard. De jury en wij allen zijn nieuwsgierig om de schoolwedstrijdwerken, de verhandelingen en de eventuele technische digitale bijdrage te lezen en te zien waarderen. In een periode van de uitbundige toepassing van de artificiële intelligentie onder al zijn vormen is ook de perceptie van de generatie van morgen ter zake van kapitaal belang. Maar naast deze zoveelste editie van de schoolwedstrijd met zijn juryleden, zijn thema’s, zijn impact op de laatstejaarsonderwijsinstellingen van Zuid-Oost-Vlaanderen is er nog meer. Meer zoals omzeggens elk jaar.
De herverdeling van het ambtelijk en bestuur krachtig Vlaanderen komt aan de orde in het komend symposium met daaropvolgende publicatie van het Centrum. Prof. Herwig Reynaert heeft aanvaard, specialist ter zake en aanspreekpunt van deze delicate problematiek de coördinator te zijn van ons volgende colloquoum: “Regiovorming in Vlaanderen. En wat nu?”. Reeds ten tijde van de Bourgondiërs, ten tijde van Keizer Karel en ten tijde van de vele buitenlandse bezetters die ons land onderging was de lokale bestuurskracht, de opdeling en de bevoegdheden reeds moeilijk en complex. Er is er blijkbaar niet zoveel aan veranderd tenzij de enorme impact van de nieuwe problematiek van het vreedzaam leven onder een democratische administratie van miljoenen inwoners op een heel klein stukje van onze aardbol… het verhaal van Vlaanderen!
WE ZIJN MET 300…
De vijf provincies van Vlaanderen en het binnenlands bestuur die het gewest uitoefent telt een 300-tal steden en gemeenten: 1/4e van wat het vroeger was. Vroeger voor mij mijn eerste burgemeesterschap in mijn eigen leefgemeente Michelbeke – 400 hectare groot – en minder dan duizend inwoners. De evolutie van grensoverschrijdende instellingen en diensten was toen reeds groot en zal zich heel snel ontwikkelen.
De fusies van steden en gemeenten brachten een beperkte oplossing door een verruiming in oppervlakte en inwoners van een nieuw gemeentelijk of stedelijk kader. Maar tientallen en tientallen problemen en dienstverlening waren boven stedelijke en gemeentelijke grenzen: brandweer, in vele gevallen politie, huisvuilophaling, water- en rioleringsdiensten, elektriciteit en telecommunicatieverbindingen, soms openbare verlichting, enz…
Ettelijke tientallen en tientallen bovengemeentelijke structuren – intercommunales genoemd – van sociale woningen tot economische ontwikkeling, van het organiseren van betere communicatiemogelijkheden ten dienste van de burgers tot uitbreiding van nieuwe technologische services, deden terecht ettelijke nieuwe structuren ontstaan. Steden en gemeenten hergroepeerden zich in bovengemeentelijk of stedelijk beleid met buurgemeenten, soms grote regio’s, bijzonder voor energiebedeling, huisvuilophaling, economische ontwikkeling, uitbreiding van industrieparken, veiligheid in het algemeen (brandweer, politie). Een wirwar van bovengemeentelijke organen kwam tot stand met de participatie democratisch, zij het dan in 2de of 3de vervalorde van steden en gemeenten, hun raden en deelname aan de financiële en ambtelijke beleidsstructuren. Sociale woningmaatschappijen, ontwikkelingszones, verdelen en benutten van gemeenschappelijke sportinfrastructuren, bibliotheken in samenwerkingsverband, gemeente- en stadgrensoverschrijdende activiteiten allerhande waren de vruchten van dynamische en welbedoelde initiatieven. Maar… meerdere steden en gemeenten werden lid van tientallen bovengemeentelijke structuren die op hun beurt zich verambtelijkten en als dienstverlenende overheid meer en meer taken zagen opdoemen.
ORDE OP ZAKEN?
Minister Vicepresident voor Binnenlands Beleid Bart Somers, een communalist in hart en nieren – decennialang reeds burgemeester van de grootstad Mechelen – probeerde na vele inspraakronden lijnen of lijntjes te vinden in het complex gebeuren.
DE REGIOPOLITIEK
Met uitzondering van Limburg, en dat was ook een lang debat, werden de vier andere Vlaamse provincies in regio’s ingedeeld waar theoretisch de bovengemeentelijke en stedelijke verbanden, structuren elkaar zouden terugvinden aanvullen en optimaliseren. Het debat is groot, de actualiteit hoog en eind 2023 hoopt het Herman De Croo Centrum in een open en opbouwend debat hier mee bijkomende lijnen uit te stippelen. Dank en hoop: het werkingsjaar 2023 zal deze twee benaderingen eens te meer in haar vele activiteiten uitwerken met succes!
Herman De Croo, Minister van Staat