Op 6 maart 2022 vierde Liberas (voorheen Liberaal Archief) de 40ste verjaardag met een feestelijke zitting. Het was inderdaad op 6 maart 1982 dat er te Gent 13 mensen uit de politieke, academische en journalistieke wereld bijeenkwamen om een nieuwe vzw op te richten die de naam kreeg van Archief, Documentatie- en Onderzoekscentrum van het liberalisme. Enkele jaren na de oprichting veranderde de naam in Liberaal Archief, nog later in Liberas. De eerste maatschappelijke zetel was gevestigd in het hoofdkwartier van het Willemsfonds op de Ham in Gent. Wijlen prof. dr. Marcel Bots werd de eerste
voorzitter met vakbondsman Frans Pottie en Lucienne Herman-Michielsen als ondervoorzitters.
Het oorspronkelijke maatschappelijk doel luidde “de verzameling, inventarisatie en wetenschappelijke studie van historische en actuele informatie over het liberalisme in al zijn uitingen met het doel dit materiaal toegankelijk te maken voor een belangstellend publiek.” Mede als gevolg van het afbrokkelen van de maatschappelijke verzuiling heeft de archieforganisatie de focus verbreed. Liberas profileert zich intussen als het erfgoedcentrum voor de geschiedenis van het vrijheidsideaal in de ruimste zin van het woord. Dit manifesteert zich ook in de baseline Centrum voor de Geschiedenis van het Vrije Denken en
Handelen.
Liberas huist sinds eind de jaren 1980 in een voormalig schoolgebouw (gebouwd in de 19de eeuw) op het Kramersplein in Gent. Naast kantoorruimte en archiefdepot bevindt zich daar een publieke ontmoetingsruimte waar lezingen, boekvoorstellingen en archiefexpo’s worden georganiseerd.
Op die plek is een ruime collectie aan liberaal erfgoedmateriaal bewaard. Hoofdmoot vormt uiteraard de collectie archiefstukken van belangrijke actoren uit de 175-jarige partijpolitieke liberale geschiedenis. Heel wat belangrijke liberale figuren en organisaties uit de politieke, culturele en sociale wereld droegen hun steentje hiertoe bij. Om maar een voorbeeld te geven: minister van Staat Herman De Croo bezorgde stapels archiefmateriaal, samen intussen goed voor ongeveer 500 strekkende meter. De voorbije 40 jaar heeft Liberas niet enkel documenten verzameld. Verkiezingsmateriaal, affiches, foto’s, films, vlaggen, objecten, enz. hebben de collectie verrijkt en zijn nuttige getuigen van het verleden. Dit materiaal deelt
Liberas graag met het publiek. Op de website www.liberas.eu zijn ruim 360.000 gedigitaliseerde stukken beschikbaar. De archivarissen en onderzoekers gingen met het materiaal ook aan de slag en brengen verhalen over de geschiedenis van het liberalisme op de site www.liberasstories.eu
Met deze bloeiende werking in het achterhoofd waren er heel wat tevreden gezichten te zien op de feestzitting in maart ll. Aan de vooravond van de versoepelingen in de maatregelen ter bestrijding van het coronavirus konden oude bekenden nog eens bijpraten en het glas heffen na een lezing over grote liberale vrouwen (door Stephanie D’Hose) en een overzicht van twee jaar pandemie (door Dirk Devroey).
